Vai trò của Huấn luyện viên Yoga như bàn xoay của người thợ gốm

Hãy đến một xưởng gốm xưa và đứng nhìn người thợ làm việc. Bàn xoay quay đều dưới chân, đất sét dâng lên, hạ xuống, nở ra thành miệng bình. Cả xưởng như đang chuyển động nhưng nếu để ý, bạn sẽ thấy một điều: tâm của bàn xoay đứng yên.

Chính vì có một điểm đứng yên ở giữa mà phần ngoài mới quay được đều, mới cho phép đôi tay người thợ nâng đất lên mà không làm nó méo đi. Một bàn xoay lắc lư từ tâm sẽ cho ra chiếc bình lệch, dù tay nghề có khéo đến đâu.

Nghề huấn luyện viên yoga cũng có một bàn xoay như thế. Phần ngoài là chuyển động của tư thế, chuỗi vinyasa, nhịp thở nối nhịp thở. Phần tâm là tĩnh lặng là sự chú tâm của người thầy, khoảng dừng giữa hai câu hướng dẫn, khoảnh khắc người học nằm xuống và để mọi thứ lắng lại.

Người huấn luyện viên giỏi là người giữ được cả hai và biết khi nào để cái này dẫn đường cho cái kia.

Hai nửa bị tách rời

Trong thực tế đứng lớp, ta thường gặp hai kiểu huấn luyện viên.

Kiểu thứ nhất giỏi chuyển động. Lớp học của họ có nhịp, có năng lượng, các tư thế nối nhau mượt mà nhưng đôi khi buổi tập cứ trôi đi mà không có chỗ để lắng xuống và học viên ra về vừa mệt vừa chưa kịp cảm nhận điều gì.

Kiểu thứ hai giỏi tĩnh lặng. Giọng nói chậm rãi, không gian yên, người học thấy mình được chăm sóc nhưng đôi khi lớp thiếu sinh khí và người học khó giữ được sự tập trung khi không có nhịp để bám theo.

Cả hai đều là những huấn luyện viên chân thành. Điều họ thiếu không phải là tình yêu với yoga, mà là một giao điểm chưa được luyện – nơi chuyển động nuôi dưỡng tĩnh lặng và tĩnh lặng cho chuyển động chiều sâu.

Hatha và Vinyasa Flow – hai lối vào cùng một cửa

Nhiều người coi Hatha và Vinyasa Flow là hai thế giới khác nhau: một bên chậm, một bên nhanh, một bên giữ, một bên chảy nhưng nhìn kỹ, đó là hai ngả đường dẫn vào cùng một căn phòng.

Hatha đi vào tĩnh lặng qua việc giữ. Khi ở lại trong một tư thế đủ lâu, cơ thể dần buông, hơi thở dần sâu và sự chú ý có thời gian nhìn vào bên trong. Chuyển động ở đây rất ít nhưng không hề vắng mặt, nó nằm trong những vi chỉnh nhỏ, trong nhịp thở lên xuống.

Vinyasa Flow đi vào tĩnh lặng qua việc chảy. Khi hơi thở dẫn dắt từng chuyển động, tâm trí dần bám vào nhịp ấy thay vì lan man. Đến một lúc nào đó, người tập quên mất mình đang tập, chỉ còn dòng chảy. Đó là một dạng tĩnh lặng nằm ngay giữa chuyển động.

Huấn luyện viên chỉ biết một ngả sẽ chỉ dẫn được người học đi một lối. Huấn luyện viên yoga biết cả hai có thể chọn lối hợp với người đối diện vào chính ngày hôm đó.

Ba khoảnh khắc nơi hai nửa gặp nhau

Giao điểm giữa chuyển động và tĩnh lặng không phải một khái niệm trừu tượng. Nó hiện ra trong lớp học ở những khoảnh khắc rất cụ thể.

Khoảnh khắc thứ nhất: điểm dừng giữa hai nhịp thở. Cuối mỗi hơi thở ra có một quãng rất ngắn trước khi hơi thở vào bắt đầu. Người thầy tinh ý biết đặt lời hướng dẫn vào đúng quãng ấy: không chen vào, cũng không để trống quá lâu. Đó là tay nghề chứ không phải năng khiếu và tay nghề thì luyện được.

Khoảnh khắc thứ hai: lúc chuyển tư thế. Phần lớn huấn luyện viên dồn sự chú ý vào tư thế chính nhưng tay nghề thật nằm ở quãng chuyển giữa hai tư thế: cách bước, cách thở, cách cơ thể tìm lại trục. Ở đó, chuyển động đang học cách trở nên tĩnh lặng.

Khoảnh khắc thứ ba: Savasana. Sau một buổi tập đầy chuyển động, người học nằm xuống. Đây là lúc tất cả những gì đã làm lắng lại thành một điều gì đó. Huấn luyện viên vội vã kết thúc buổi tập ở đây chẳng khác nào người thợ gốm tháo bình khỏi bàn xoay trước khi đất kịp định hình.

Chuyển động là cách ta đi đến. Tĩnh lặng là nơi ta đến. Người thầy giỏi dẫn người học đi trọn con đường mà không để họ nhận ra mình đang được dẫn.

Luyện cái trục – lộ trình trong khóa đào tạo huấn luyện viên yoga

Chặng một – Tìm trục. Giải phẫu ứng dụng, nguyên tắc căn chỉnh, hơi thở. Bạn học cách để cơ thể tìm được điểm cân bằng trước khi bước vào chuyển động.

Chặng hai – Luyện nhịp. Thực hành Vinyasa Flow: nối tư thế bằng hơi thở, giữ nhịp cho cả lớp, và xử lý khi học viên có trình độ, thể trạng khác nhau.

Chặng ba – Luyện lắng. Thực hành Hatha và các phần tĩnh: cách giữ tư thế, cách dùng khoảng lặng trong lời hướng dẫn, cách dẫn một buổi thư giãn sâu mà không ép người học phải “cảm thấy” điều gì.

Chặng bốn – Nối hai nửa. Thiết kế một buổi tập hoàn chỉnh với hành trình rõ ràng từ động sang tĩnh, đứng lớp thật và nhận góp ý trực tiếp.

Ranh giới nghề nghiệp. Huấn luyện viên yoga không thay thế bác sĩ hay chuyên gia sức khỏe tinh thần. Khóa học giúp bạn biết cách giữ một không gian an toàn trong lớp và biết khi nào nên nhẹ nhàng khuyên học viên tìm đến chuyên gia.

Đứng giữa

Có một câu chuyện cũ về chiếc đồng hồ quả lắc: nó đếm giờ nhờ chuyển động đều đặn, nhưng cái làm nó chính xác lại là điểm treo đứng yên trên đỉnh. Bỏ điểm tựa ấy đi, quả lắc chỉ còn là một vật lúc lắc vô nghĩa.

Người huấn luyện viên yoga cũng đứng giữa như vậy. Một bên là nhịp sống nhanh của thành phố mà học viên mang theo vào phòng tập. Một bên là nhu cầu rất xưa của con người: được yên một chút. Nghề của chúng ta là dựng một cây cầu giữa hai bờ ấy và cây cầu ấy không thuộc về riêng trường phái nào. Nó được dựng bằng hơi thở, bằng sự quan sát, bằng sự hiện diện của chính người thầy.

Khoá đào tạo huấn luyện viên Yoga không hứa biến bạn thành người lúc nào cũng tĩnh lặng, cũng không bắt bạn chọn một lối đi. Nó giúp bạn tìm ra cái trục của riêng mình, để dù dẫn lớp nhanh hay chậm, nhiều hay ít chuyển động, bạn vẫn có một điểm đứng yên để quay quanh.

Bàn xoay rồi sẽ quay, lớp học rồi sẽ chuyển động và học viên của bạn sẽ đến với đủ thứ bề bộn của một ngày dài. Việc của bạn không phải là làm chậm cả xưởng lại. Việc của bạn là giữ cho tâm đứng yên, để đất sét trong tay người khác có thể nên hình.

Nếu bạn đã sẵn sàng tìm cái trục của mình, chúng tôi đợi bạn ở bàn xoay đầu tiên.